Các hành vi vi phạm luật hôn nhân gia đình bị xử phạt thế nào?
Các hành vi vi phạm luật hôn nhân gia đình bị xử phạt từ 5 đến 20 triệu đồng theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP, từ tảo hôn đến vi phạm chế độ một vợ một chồng. Bài viết giúp bạn nhận diện đúng hành vi và biết cách xử lý.
Nhiều người chỉ biết ly hôn hay kết hôn là việc riêng của gia đình mà quên rằng pháp luật có chế tài rõ ràng cho từng hành vi sai phạm. Chỉ một lần “thách cưới” quá đà hay chung sống với người đã có gia đình cũng có thể khiến bạn bị phạt tiền. Dưới đây, Luật Nguyên Phát tổng hợp những quy định mới nhất để bạn nắm rõ.
Cơ sở pháp lý xử phạt vi phạm hôn nhân và gia đình
Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 là nền tảng quy định chế độ hôn nhân và trách nhiệm xây dựng gia đình. Điều 5 của luật này cấm tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn và cản trở kết hôn.
Để xử lý các vi phạm, Chính phủ ban hành văn bản quy định mức phạt cụ thể. Trước đây là Nghị định 82/2020/NĐ-CP. Hiện nay, Nghị định 109/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 18/05/2026 đã điều chỉnh khung phạt, trong đó nâng mức xử phạt đối với nhiều hành vi.
Theo Điều 62 của nghị định này, các hành vi vi phạm được chia thành hai nhóm mức phạt chính. Cá nhân vi phạm còn có thể bị buộc khắc phục hậu quả.
Hành vi vi phạm bị phạt từ 5 – 10 triệu đồng
Đây là nhóm hành vi thường gặp nhất trong đời sống. Mức phạt nhóm này đã tăng so với trước ngày 18/05/2026, khi chỉ dừng ở 3 – 5 triệu đồng.
Vi phạm chế độ hôn nhân một vợ, một chồng
Theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP, các hành vi sau bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng:
- Đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác.
- Chưa có vợ, chồng mà kết hôn với người mình biết rõ là đang có chồng hoặc vợ.
- Đang có vợ hoặc chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác.
- Chưa có vợ, chồng mà chung sống như vợ chồng với người mình biết rõ là đang có gia đình.
Như vậy, pháp luật không chỉ xử phạt người đã kết hôn mà cả “bên thứ ba” biết rõ hoàn cảnh nhưng vẫn chung sống. Đây là điểm nhiều người thường bỏ qua.
Cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn
Hành vi cản trở kết hôn hoặc cản trở ly hôn cũng nằm trong khung phạt 5 đến 10 triệu đồng. Đáng chú ý, việc “thách cưới”, tức đòi hỏi của cải như điều kiện để cho phép kết hôn, được xem là yêu sách của cải và có thể bị xử phạt.
Ngoài ra, kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa người từng là cha mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng cũng bị phạt ở mức này.
Hành vi vi phạm bị phạt từ 10 – 20 triệu đồng
Nhóm này gồm các hành vi xâm phạm trực tiếp đến sự tự nguyện và tính nghiêm túc của hôn nhân, nên mức phạt cao hơn.
Cưỡng ép, lừa dối kết hôn hoặc ly hôn
Cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cưỡng ép ly hôn hoặc lừa dối ly hôn bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Trường hợp thường gặp là cha mẹ ép con cái lấy người mà con không muốn, hoặc một bên dùng thủ đoạn khiến bên kia đồng ý kết hôn.
Theo kinh nghiệm tư vấn của Luật Nguyên Phát, nhiều gia đình không nhận ra việc “ép con lấy chồng, lấy vợ” đã vi phạm pháp luật. Hãy xem đây là lời cảnh báo để điều chỉnh cách ứng xử kịp thời.
Kết hôn trong phạm vi cấm
Mức phạt 10 – 20 triệu đồng cũng áp dụng cho kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa:
- Những người cùng dòng máu về trực hệ.
- Những người có họ trong phạm vi ba đời.
- Cha mẹ nuôi với con nuôi.
Lợi dụng việc kết hôn, ly hôn để đạt mục đích khác
Hành vi lợi dụng kết hôn để xuất nhập cảnh, cư trú, nhập quốc tịch hoặc hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước, mà không nhằm xây dựng gia đình, bị phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Tương tự, lợi dụng ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản hoặc vi phạm chính sách dân số cũng bị xử phạt cùng khung.
Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi này.
Tảo hôn và tổ chức tảo hôn
Tảo hôn là việc kết hôn khi một bên hoặc cả hai chưa đủ tuổi theo luật. Theo Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi mới được kết hôn.
Người tổ chức cho người chưa đủ tuổi kết hôn có thể bị xử phạt hành chính. Nếu đã bị xử phạt mà còn tái phạm, người này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tổ chức tảo hôn, với mức phạt tiền từ 10 đến 30 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 2 năm.
Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Không phải mọi vi phạm đều dừng ở xử phạt hành chính. Bộ luật Hình sự quy định một số trường hợp nghiêm trọng hoặc tái phạm sẽ bị xử lý hình sự, ví dụ:
- Cưỡng ép kết hôn, ly hôn đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm: bị cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 3 năm.
- Vi phạm chế độ một vợ một chồng gây hậu quả nghiêm trọng, như làm quan hệ hôn nhân của một hoặc hai bên bị ly hôn, hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm.
Vì vậy, các hành vi vi phạm luật hôn nhân gia đình bị xử phạt không chỉ gây tổn thất về tiền bạc mà còn có thể ảnh hưởng đến tự do và danh dự của bạn.
Lưu ý khi gặp tình huống vi phạm hôn nhân gia đình
Nếu bạn là người bị cưỡng ép hoặc lừa dối, hãy giữ lại bằng chứng như tin nhắn, ghi âm, người làm chứng và báo cho UBND cấp xã hoặc cơ quan công an nơi cư trú. Nếu bạn lo ngại mình vô tình vi phạm, hãy tìm hiểu quy định trước khi hành động.
Với bạo lực gia đình, việc xử lý được quy định riêng tại Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022 và các văn bản liên quan, nên cần tham khảo thêm luật sư để áp dụng đúng.
Các hành vi vi phạm luật hôn nhân gia đình bị xử phạt hành chính từ 5 đến 20 triệu đồng theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP, và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu nghiêm trọng hoặc tái phạm. Từ vi phạm chế độ một vợ một chồng, cản trở kết hôn, cưỡng ép, lừa dối đến tảo hôn, mỗi hành vi đều có khung phạt riêng. Hiểu rõ quy định giúp bạn bảo vệ quyền lợi của mình và tránh vi phạm vô ý. Nếu cần tư vấn cụ thể, hãy liên hệ Luật Nguyên Phát để được luật sư hỗ trợ nhanh chóng, đúng quy định.
