Nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn theo pháp luật
Sau ly hôn, người không trực tiếp nuôi con vẫn phải cấp dưỡng cho con. Bài viết hướng dẫn bạn nắm quy định, cách thỏa thuận mức cấp dưỡng và các bước yêu cầu khi bên kia không thực hiện.
Ly hôn chấm dứt quan hệ vợ chồng nhưng không chấm dứt trách nhiệm của cha mẹ với con. Dù bạn là người nuôi con hay người phải cấp dưỡng, hiểu đúng quy định ngay từ đầu giúp tránh tranh chấp về sau.
Ai phải cấp dưỡng và cấp dưỡng đến khi nào?
Theo Điều 82, cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Đây là nghĩa vụ bắt buộc, không phụ thuộc việc bạn có được thăm nom con hay không.
Theo Điều 110, con được cấp dưỡng gồm:
- Con chưa thành niên (chưa đủ 18 tuổi).
- Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
Khi con đủ 18 tuổi và có khả năng tự lo cho bản thân, nghĩa vụ này chấm dứt.
Mức cấp dưỡng bao nhiêu là hợp lý?
Pháp luật không ấn định con số cố định. Theo Điều 116, mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận, căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con.
Bạn có thể tham khảo cách xác định sau:
- Liệt kê chi phí nuôi con: học phí, ăn uống, y tế, quần áo, sinh hoạt hằng tháng.
- Đánh giá thu nhập của người cấp dưỡng: lương, thu nhập từ kinh doanh, các khoản thu nhập hợp pháp khác.
- Chọn mức công bằng: vừa đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con, vừa nằm trong khả năng thực tế của người cấp dưỡng.
Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định dựa trên chính các căn cứ này. Mức cấp dưỡng có thể thay đổi khi có lý do chính đáng, ví dụ thu nhập giảm mạnh hoặc con phát sinh chi phí chữa bệnh.
Chọn phương thức cấp dưỡng phù hợp
Theo Điều 117, bạn có thể thỏa thuận cấp dưỡng định kỳ (hằng tháng, hằng quý, hằng năm) hoặc cấp dưỡng một lần.
Cấp dưỡng định kỳ phù hợp khi thu nhập ổn định. Cấp dưỡng một lần giúp hai bên dứt điểm, nhưng nên lập văn bản thật rõ ràng về số tiền, thời điểm giao nhận và phạm vi nghĩa vụ để tránh phát sinh tranh chấp sau này.
Hướng dẫn các bước khi cần yêu cầu cấp dưỡng
Bước 1: Thương lượng và lập văn bản thỏa thuận.
Hãy ưu tiên thỏa thuận trực tiếp. Văn bản nên ghi rõ mức cấp dưỡng, ngày chuyển tiền, hình thức chuyển (ưu tiên chuyển khoản để có chứng từ) và cách điều chỉnh khi hoàn cảnh thay đổi.
Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ.
Nếu không thỏa thuận được, bạn nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết. Hồ sơ thường gồm:
- Đơn khởi kiện hoặc đơn yêu cầu cấp dưỡng.
- Bản án, quyết định ly hôn (nếu có).
- Giấy khai sinh của con và giấy tờ nhân thân của bạn.
- Chứng cứ về thu nhập của người có nghĩa vụ cấp dưỡng.
- Chứng từ chứng minh chi phí nuôi con.
Bước 3: Nộp đơn tại Tòa án có thẩm quyền.
Từ ngày 01/7/2025, mô hình Tòa án nhân dân có thay đổi, nên bạn nên xác nhận đúng Tòa án có thẩm quyền trước khi nộp. Thông thường đó là Tòa án nơi người bị yêu cầu cư trú hoặc làm việc.
Bước 4: Thi hành bản án, quyết định.
Khi có bản án có hiệu lực mà bên kia vẫn không thực hiện, bạn làm đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự. Khoản cấp dưỡng có thể được thi hành qua việc khấu trừ vào lương hoặc thu nhập của người có nghĩa vụ.
Trốn tránh cấp dưỡng bị xử lý như thế nào?
Theo Điều 119, cha, mẹ đang trực tiếp nuôi con, người thân thích hoặc cơ quan, tổ chức có liên quan có quyền yêu cầu Tòa án buộc người vi phạm thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng.
Hành vi từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ này có thể bị xử phạt hành chính. Nếu người có khả năng cấp dưỡng mà cố tình trốn tránh, gây hậu quả nghiêm trọng, họ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 186 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).
Nếu quý khách hàng đang đối diện với bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.633.390. Chúng tôi cam kết sẽ phản hồi và hỗ trợ quý khách hàng một cách nhanh chóng và chuyên nghiệp. Chân thành cảm ơn sự hợp tác và sự tin tưởng của quý khách hàng!
