CÁC HÌNH THỨC GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI THEO LUẬT ĐẤT ĐAI 2024 (ÁP DỤNG 2026)
I. Nhận diện tranh chấp đất đai theo pháp luật hiện hành
Theo khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024, tranh chấp đất đai được hiểu là mâu thuẫn, bất đồng giữa các chủ thể liên quan đến quyền và nghĩa vụ trong quá trình sử dụng đất. Đây là dạng tranh chấp phát sinh trực tiếp từ quan hệ pháp luật đất đai do Nhà nước điều chỉnh.
Xét ở phạm vi hẹp hơn, tranh chấp đất đai chủ yếu xoay quanh việc xác định chủ thể có quyền sử dụng hợp pháp đối với thửa đất, thường gặp trong các trường hợp tranh chấp ranh giới, lấn chiếm đất, sử dụng đất chồng lấn… theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP.
II. Hòa giải – bước đầu tiên trong quá trình giải quyết tranh chấp
Hòa giải được xem là phương thức ưu tiên nhằm giảm thiểu xung đột, tiết kiệm chi phí và duy trì mối quan hệ giữa các bên.
2.1. Hòa giải tự nguyện hoặc hòa giải ở cơ sở
Khoản 1 Điều 235 Luật Đất đai 2024 khuyến khích các bên tự thỏa thuận hoặc thông qua các tổ chức hòa giải ở cơ sở, hòa giải thương mại hay các cơ chế hòa giải hợp pháp khác.
Tuy nhiên, kết quả hòa giải theo hình thức này không mang tính bắt buộc thi hành, mà phụ thuộc vào sự tự nguyện của các bên liên quan.
2.2. Hòa giải bắt buộc tại UBND cấp xã
Trước khi yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết, các bên tranh chấp đất đai bắt buộc phải tiến hành hòa giải tại UBND xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp (khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024).
Quy trình hòa giải bao gồm:
– Nộp đơn yêu cầu hòa giải;
– Chủ tịch UBND cấp xã thành lập Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai;
– Tiến hành hòa giải trong thời hạn tối đa 30 ngày kể từ ngày nhận đơn;
– Lập biên bản hòa giải thành hoặc không thành, có xác nhận của UBND cấp xã.
Lưu ý: Các tranh chấp liên quan đến giao dịch, thừa kế, chia tài sản chung là quyền sử dụng đất không thuộc trường hợp bắt buộc hòa giải tại UBND cấp xã.
3. Giải quyết tranh chấp bằng con đường hành chính
Theo khoản 2 Điều 236 Luật Đất đai 2024, đối với tranh chấp mà các bên không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ hợp lệ theo Điều 137, đương sự có thể lựa chọn:
– Yêu cầu UBND cấp huyện hoặc cấp tỉnh giải quyết; hoặc
– Khởi kiện trực tiếp tại Tòa án.
Trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết của UBND, người dân có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện hành chính theo quy định pháp luật.
4. Khởi kiện tranh chấp đất đai tại Tòa án
Tòa án nhân dân có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp:
– Có Giấy chứng nhận hoặc giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất;
– Liên quan đến tài sản gắn liền với đất;
– Không có Giấy chứng nhận nhưng đương sự lựa chọn con đường tố tụng dân sự.
5. Trọng tài thương mại trong tranh chấp đất đai
Khoản 5 Điều 236 Luật Đất đai 2024 ghi nhận việc giải quyết tranh chấp đất đai phát sinh từ hoạt động thương mại có thể được đưa ra Trọng tài thương mại Việt Nam, song song với Tòa án.
Các cơ quan quản lý đất đai có nghĩa vụ cung cấp hồ sơ, tài liệu khi được yêu cầu phục vụ quá trình giải quyết tranh chấp.
Trên đây là CÁC HÌNH THỨC GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI THEO LUẬT ĐẤT ĐAI 2024 (ÁP DỤNG 2026). Nếu quý khách hàng đang đối diện với bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.633.390. Chúng tôi cam kết sẽ phản hồi và hỗ trợ quý khách hàng một cách nhanh chóng và chuyên nghiệp. Chân thành cảm ơn sự hợp tác và sự tin tưởng của quý khách hàng!
